بازی شطرنج - نگاهي به قهرمانان شطرنج ايران و جهان

همه از یک خانواده ایم

تاريخ : چهارشنبه یکم تیر 1390

گردآوري و تهيه اين مقاله توسط : مهران فرخنده

«قهرمانان شطرنج جهان»

مسابقات رسمی قهرمانی جهان از سال 1886 با مسابقات دو جانبه ( مچ ) اشتاینیتز – زوکرتورت آغاز شد . از سال 1886 تا امروز 119 سال گذشته است و در طی این مدت تنها 14 نفر موفق شده اند به افتخار قهرمانی جهان دست یابند که این واقعیت گویای آن است که اهمیت و دشواری رسیدن به قهرمانی جهان در شطرنج با هیچ رشته ورزشی دیگری قابل قیاس نیست. در این مقاله سعی شده است که به طور مختصر به بیوگرافی قهرمان شطرنج جهان پرداخته شود . در شماره های آینده به قهرمانان جنجالی تر همچون فیشر و کاسپاروف خواهیم پرداخت . اعداد داخل پرانتز سال تولد و وفات فرد می باشد .

1- ویلهلم اشتاینیتز (1836- 1900)Steinitz : این شطرنج باز اتریشی ازسال 1866 که اندرسون را شکست داد ، قوی ترین شطرنج باز جهان شناخته شد ، اما پس از شکست دادن زوکرتورت در سال 1886با نتیجه 5/7 – 5/12( در حالی که در ابتدا 1-4 عقب بود ! ) به عنوان قهرمان رسمی شطرنج جهان دست یافت و این عنوان را 8 سال حفظ نمود . اشتاینیتز پایه گذار اصول پایه بازی استراتژیک و مکتب کلاسیک شطرنج می باشد و در بازیهایش بارها نشان داده است که چگونه می توان با افزودن برتری های جزئی بازی را به سمت پیروزی هدایت کرد .

2- امانوئل لاسکر ( 1868- 1941 )Lasker : در سال 1894 با شکست دادن اشتاینتیز قهرمان جهان شد و این عنوان را تا سال 1921 به مدت 27 سال حفظ کرد !

امانوئل لاسکر آلمانی دارای مدرک دکترای ریاضی و از دوستان آلبرت اینشتین بود . قدرت اصلی لاسکر در استراتژی قوی ، تکنیک آخر بازی فوق العاده ، قدرت جنگندگی بالا ،خونسردی فراوان در وضعیتهای دشوار و روانشناسی قوی او بود.

3- خوزه رائول کاپابلانکا ( 1888- 1942) Capablanca: این نابغه کوبایی در چهار سالگی شطرنج را آموخت و از هشت سالگی وارد مسابقات رسمی شد . کاپابلانکا 6 سال عنوان قهرمانی جهان را حفظ کرد. بدون شک کاپابلانکا یکی از قوی ترین قهرمانان جهان است . شطرنج بازی کامل با درک یوزیسیونی بالا ، دیدتاکتیکی عالی و تکنیک قوی در آخر بازی ، قهرمانانی همچون اسمیسلوف فیشر و کارپوف را می توان دنباله رو سبک کاپابلانکا نامید . کتاب آموزشی مراحل سه گانه شطرنج نوشته کاپابلانکا به فارسی ترجمه شده است .

4- الکساندر آلخین Alekhine(1946-1893) : در روسیه متولد شد ، اما بعد از انقلاب روسیه تابعیت فرانسه را پذیرفت.در سال 1927 در یکی از طولانی ترین مسابقات قهرمانی جهان پس از 34بازی کاپابلانکا را با نتیجه 6 برد ،3باخت و 15 تساوی شکست داد . آلخین عنوان خود را تا سال 1935 حفظ نمود در این سال به ایوه باخت اما 2 سال بعد در مسابقه انتقامی عنوانش را پس گرفت . آلخین تنها شطرنج بازی است که تا لحظه مرگ قهرمان جهان بود . خلاق ترین شطرنج باز تاریخ در سال 1946 در لیسبون و در کنار صفحه شطرنج از دنیا رفت ! سبک بازی دینامیک گری کاسپاروف و میخائیل تال بیش از هر شطرنج بازی به آلخین نزدیک است .

آلخین دارای مدرک دکترا در رشته حقوق بود . آلخین درسال1933 موفق شد با 32 نفر یک مسابقه سیمولتانه ( همزمان ) چشم بسته را بازی کند . ( بدون اینکه به صفحه نگاه کند با 32 نفر بر روی 32 صفحه مسابقه داد ) که در آن زمان یک رکورد محسوب می شد . ( رکورد مسابقه سیمولتانه چشم بسته متعلق به یانوش فلش از مجارستان است که در سال 1960 با 52 نفر به طور همزمان مسابقه داد ) کتاب بهترین بازیهای من نوشته آلخین به فارسی ترجمه شده است .

5- ماکس ایوه ( 1981-1901) Euwe : در سال 1935 با یک امتیاز اختلاف آلخین را شکست داد ، اما 2سال بعد عنوانش را به او واگذار کرد . کتاب «راه استادی در شطرنج » از این شطرنج باز هلندی که در زمان خود از برجسته ترین تئوریسین های شروع بازی به حساب می آمد ، به زبان فارسی ترجمه شده است . ایوه در سال 1923 موفق به اخذ مدرک دکترا در رشته ریاضی شد و در سال 1970 به عنوان رئیس فدراسیون جهانی شطرنج برگزیده شد .

6- میخائیل باتوینیک Botvinnik(1995-1911) : با توینیک اولین قهرمان شطرنج شوروی و پایه گذار مکتب شطرنج این کشور می باشد . کارپوف و کاسپاروف از شاگردان مدرسه شطرنج باتوینیک ، هستند از سال 1946 که باتوینیک به مقام قهرمانی جهان رسید تا به امروز تنها یک شطرنج باز غیرروس (بابی فیشر به مدت 3 سال ) موفق به رسیدن به مقام قهرمانی جهان شده است . قرار بود که مسابقه دو جانبه آلخین – باتوینیک در سال1946 برگزار شود که به دلیل فوت آلخین انجام نشد. فدراسیون جهانی شطرنج از 5 شطرنج باز برتر آن زمان ( باتوینیک ، اسمیسلوف ، ایوه ، کرس و رشفسکی ) دعوت کرد تا در یک تورنمنت به مصاف هم بروند که باتوینک با قاطعیت به قهرمانی جهان دست یافت . باتوینیک در سالهای 1957 و 1961 قهرمانی جهان را به ترتیب به اسمیسلوف و تال واگذار کرد ، ولی در هر دو بار یک سال بعد در مسابقه انتقامی عنوانش را پس گرفت . نهایتاً پس از آنکه در سال 1963 عنوانش را مقابل پطروسیان از دست داد ، با توجه به لغو امکان مسابقه انتقامی از سوی فدراسیون جهانی شطرنج دیگر در عرصه قهرمانی جهان حاضر نشد . با توینیک دارای مدرک دکترا در رشته مهندسی الکترونیک بود .

7- واسیلی اسمیسلوف ( 1921) Smyslov : در چهار سالگی شطرنج را از پدرش آموخت . در سال 1957 باتوینیک را شکست داد ، اما سال بعد عنوانش را از دست داد . اسمیسلوف دارای قدرت تاکتیکی ، معلومات شروع بازی و تکنیک آخر بازی بالا بود . اسمیسلوف هنوز زنده است و در حالی که بیش از 80 سال سن دارد ، در برابر حریفان قوی مبارزه می کند ، به تماشای مسابقات می آید و بازیها را برای تماشاچیان تفسیر می کند .

8- میخائیل تال ( 1992-1936) Tal: معروف به " جادوگر ریگا " تهاجمی ترین شطرنج باز تاریخ به حساب می آید . تال در سال 1960 باتوینیک را شکست داد ، اما یک سال بعد در حالی که از بیماری کلیوی رنج می برد ، قهرمانی جهان را دوباره به باتوینیک واگذار کرد . تال در سن 56 سالگی به دلیل ناراحتی مزمن کلیوی از دنیا رفت .

9- تیگران پطروسیان (1984-1929)Petrosian: شطرنج باز ارمنی که در تفلیس گرجستان متولد شد به دلیل سبک بازی بسیار محکمش به تیگران آهنین معروف شد . در سال 1963 باتوینیک را شکست داد و قهرمان جهان شد . سه سال بعد از عنوانش دربرابر اسپاسکی دفاع کرد ، اما در سال 1969 عنوانش را به اسپاسکی واگذار کرد .

10- اسپاسکی ( 1937- ) Spassky : متولد لنینگراد که آثار نبوغ در بازیهای نوجوانی وی مشخص است . در سال 1969 قهرمان جهان شد ، و سه سال بعد درسال 1972 در جنجالی ترین مچ قهرمانی جهان ، عنوانش را به بابی فیشر آمریکایی واگذار کرد . اسپاسکی اگر از نظر روحی شخصیت محکم تری داشت ، می توانست سالهای بیشتری قهرمان جهان بماند . او اکنون تبعه فرانسه است و در مسابقات ظاهر می شود .

11- رابرت جیمز(بابی)فیشر( 1943) Fischer : از شش سالگی شطرنج را آموخت . در سیزده سالگی دریکی از درخشان ترین بازیهای تاریخ شطرنج «برن» را شکست داد . در چهارده سالگی قهرمان آمریکا ودر 15 سالگی استاد بزرگ شد . کار بزرگی که فیشر در شطرنج جهان انجام داد این بود که در مسابقاتی که اکثر شطرنج بازان حاضر در آن روس بودند ، توانست بالاتر از روسها قرار بگیرد(روسها در بعضی از مسابقات تحت فشار مأموران امنیتی شوروی ناچار به تبانی با یکدیگر بودند).مسابقه مقدماتی قهرمانی جهان در سال 1971 به پیشنهاد فیشر به روش حذفی انجام شد.فیشر با نتایج باور نکردنی 0-6 تایمانوف و لارسن و با نتیجه 5/2-5/6 تیگران پطروسیان را شکست داد تا به فینال قهرمانی جهان راه یابد. مسابقه قهرمانی جهان 1972 فیشر-اسپاسکی بیش از آنکه یک مسابقه شطرنج باشد ، صحنه نبرد سیاسی غرب و شرق بود . فیشر همواره در شطرنج جنجال ساز بوده و هست! در سال 1975 او به دلیل برآورده نشدن خواسته های فراوان و بعضاً غیر منطقی خود از سوی فدراسیون جهانی ، حاضر به مبارزه با کاریوف نشد و قهرمانی جهان را از دست داد . فیشر اخیراً از سوی دولت آمریکا تحت پیگرد قانونی قرار گرفته است و هم اکنون به ایسلند پناهنده شده است.

12- آناتولی کارپوف (1951-) : شطرنج را از چهار سالگی آموخت . هنگامی که در 12 سالگی به مدرسه شطرنج با توینیک وارد شد ، باتوینیک درباره او گفت : « او هیچ چیز از شطرنج نمی فهمد » اما به مرور زمان تحت تعلیمات باتوینیک ، کارپوف پیشرفت فراوانی کرد . در سال 1969 در 18 سالگی به عنوان قهرمان جوانان جهان و در سال 1975 به عنوان قهرمانی جهان دست یافت . پس از 10 سال حفظ این عنوان ، در سال 1985 در برابر کاسپاروف شکست خورد . کارپوف در سال 1978 به عنوان مرد سال ورزش شوروی شناخته شد .

13- گری کاسپاروف Kasparov(1963-) : در باکو از پدری آذربایجانی و مادری ارمنی به دنیا آمد . در 6 سالگی شطرنج را آموخت و در هفت سالگی به تیم کانون پیشاهنگان باکو و در دوره نوجوانی به مدرسه شطرنج باتوینیک راه یافت.بانوینیک درباره کاسپاروف گفته بود:«آینده شطرنج جهان در دستان این پسر بچه است.» در سیزده سالگی قهرمان جوانان شوروی شد . در شانزده سالگی به عنوان استاد بین المللی ودر هفده سالگی به عنوان استاد بزرگی دست یافت . در سال 1984 به عنوان مدعی قهرمانی جهان مقابل کارپوف ایستاد ، اما این رویارویی پس از 48 بازی نیمه تمام ماند . در سال 1985 یک بار دیگر کارپوف و کاسپاروف رو در روی هم قرار گرفتند که کاسپاروف با 5 برد ، سه باخت و 16 مساوی کارپوف را شکست داد و قهرمان جهان شد . کاسپاروف از سال 1992 دیگر حاضر نشد تحت نظر فدراسیون جهانی شطرنج در مسابقات شرکت کند و یک سری مسابقات قهرمانی جهان موازی با فدراسیون جهانی شطرنج را برگزار نمود . کاسپاروف در سال2000 عنوان خود را مقابل کرامنیک از دست داد و در سال 2005 پس از فتح تورنمنت معتبر لینارس و در حالی که همچنان با اختلاف فاحش نسبت به سایرین در صدر لیست ریتینگ بین المللی قرار داشت ،از شطرنج حرفه ای خداحافظی کرد . وی اخیراً به عنوان منتقد جدی پوتین در عرصه سیاست روسیه ظاهر شده است . کاسپاروف را بسیاری از کارشناسان ، قوی ترین شطرنج باز تاریخ می دانند .کاسپاروف شطرنج بازی است کامل با درک بالا از وضعیتهای دینامیک ، معلومات شروع بازی و قدرت محاسبه بالا.بزرگترین تفاوت کاسپاروف،کرامنیک و قهرمانان بعدی جهان با پیشینیانشان استفاده از کامپیوتر جهت تدارکات پیش از بازی می باشد.

ویسواناتان آناند :

ویسوانان آناند: (زاده ۱۱ دسامبر ۱۹۶۹ در چنای، تامیل نادو) استاد بزرگ شطرنج اهل هندوستان و قهرمان فعلی شطرنج جهان است که این عنوان را در سال ۲۰۰۷ با پیروزی در تورنمنت قهرمانی جهان فیده به دست اورد و در اکتبر ۲۰۰۸ با شکست ولادیمیر کرامنیک قهرمان پیشین شطرنج جهان از آن دفاع کرد[۱]. او برای دفاع از عنوان خود بایستی در سال ۲۰۰۹ با برنده مسابقه گاتا کامسکی و وسلین توپالف دیدار کند.

آناند یکی از ۴ شطرنجبازی است که به ریتینگ بالاتر از ۲۸۰۰ رسیده است، ۲۷۸۳ آخرین ریتینگ او در اکتبر ۲۰۰۸ بوده که او را در رده پنجم دنیا قرار داده است، خروج آناند از جمع ۳ شطرنج‌باز برتر دنیا اتفاقیست که از ژوئیه ۱۹۹۶ تا به حال سابقه نداشته است[۲].

رکوردها

بازی قهرمانی جهان آناند-کاسپاروف در مرکز تجارت جهانی، نیویورک، ۱۹۹۵ (میلادی)

آناند تنها شطرنجبازی است که در سه مسابقه با سه شکل متفاوت عنوان قهرمانی جهان را به دست آورده است؛ مسابقه دو نفره، تورنمنت چند نفره و رقابت‌های حذفی که در سال ۲۰۰۰ در تهران با غلبه بر واسیلی شیروف در مسابقه فینال قهرمانی شطرنج جهان فیده که در آن زمان به روش حذفی برگزار می‌شد، به دست آورد.

او یکی از تنها ۴ شطرنجبازی است که به ریتینگ بالاتر از ۲۸۰۰ رسیده است (به همراه بابی فیشر، گری کاسپاروف و وسلین توپالف).

آناند نخستین شطرنجباز از کشوری آسیایی است که قهرمان شطرنج جهان شده و در سال ۱۹۹۳ اولین شطرنجباز از کشوری آسیایی بود که به مسابقه قهرمانی شطرنج جهان (در برابر گری کاسپاروف) راه یافت.

او در ۱۴ سالگی جوانترین استاد بین‌المللی شطرنج هند شد و در ۱۶ سالگی جوانترین قهرمان شطرنج این کشور شد. در ۱۹۸۷ نخستین شطرنجباز هندی شد که به عنوان قهرمان شطرنج جوانان جهان می‌رسد و یک سال بعد اولین استاد بزرگ تاریخ شطرنج این کشور شد.

آناند :

«قهرمانان شطرنج ايران»

احسان قائم مقامي:

احسان قائم مقامی (متولد ۲۰ مرداد ۱۳۶۱) اولین استاد بزرگ شطرنج ایران است که در سال ۲۰۰۱ (میلادی) به این مقام دست یافته است.^[۱]

وی در یک دوره بازی مقابل آناتولی کارپوف از قهرمانان اسطوره‌ای جهان که در تهران در بهمن ماه ۱۳۸۷ برگزار شد توانست در مجموع امتیازات 10.5-9.5 رقیب خود را شکست دهد. ^[۲]

در این مسابقه‌ها برتری او به خصوص در رده بازی‌های سریع و برق آسا بود و به مناسبت شکست شاه طی انقلاب ۱۳۵۷ ایران "مات شاه" نامیده شد. وب‌گاه رسمی مسابقات مات شاه در آدرس حاوی اطلاعات و عکسهای این رویداد می‌باشد.

ثبت رکورد در گینس

احسان قائم مقامی، استاد بزرگ کشورمان رقابت سیمولتانه خود با 614 شطرنجباز را که بیش از ۲۴ ساعت به طول انجامید با کسب ۵۹۰ پیروزی به پایان رساند.

مسابقه سیمولتانه احسان قائم مقامی با ۶1۴ شطرنجباز که از ساعت ۱۰:۱۰ سه شنبه 19 بهمن در دانشگاه شهید بهشتی آغاز شده بود پس از گذشت بیش از 25 ساعت و ثبت رکورد جدیدی توسط وی امروز به پایان رسید.

قائم مقامی در این رقابت با انجام بیش از ۵۵ کیلومتر پیاده روی صاحب ۵۹۰ پیروزی شد. وی همچنین در ۱۶ دیدار به نتیجه تساوی رضایت و نتیجه ۸ دیدار را هم واگذار کرد. بدین ترتیب استاد بزرگ ملی پوش شطرنج کشورمان با کسب بیش از ۹۰ درصد امتیازات لازم رکورددار مسابقات سیمولتانه شد تا نامش در کتاب رکوردداران جهان گینس ثبت شود.^[۳]

پیش از این رکورد مسابقات سیمولتانه شطرنج در اختیار "آلیک گرشون"، شطرنجباز اوکراینی الاصل اسرائیلی بود. وی اواخر ماه میلادی سال گذشته در رقابت با ۵۲۳ شطرنجباز رکورد مسابقات سیمولتانه را که در اختیار مرتضی محجوب بود را شکست. محجوب استاد بزرگ شطرنج کشورمان است که سال گذشته در رقابت با ۵۰۰ شطرنجباز رکورددار مسابقات سیمولتانه شطرنج شد. اولین حرکت استاد بزرگ کشورمان در این رقابت توسط علی سعیدلو، رئیس سازمان تربیت بدنی انجام شد.

همسر وی، شایسته قادرپور، نیز استاد بین‌المللی شطرنج می‌باشد. شرح حال: احسان قائم مقامی متولد خیابان شکوفه تهران به سال ۱۳۶۱ می باشد، پدر و مادر احسان هر آنچه در توان داشته اند صرف پیشرفت تنها فرزندشان نموده اند.

تحصیلات: احسان پس ازطی دوره متوسطه در دبیرستان المهدی تهران به تحصیل در رشته حقوق قضایی دانشگاه آزاد اسلامی پرداخت و پس از فراغت تحصیل در این رشته هم اکنون مشغول تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد رشته مدیریت ورزش دانشکده تربیت بدنی دانشگاه تهران می باشد.

ازدواج: احسان در ۲۰ سالگی با قهرمان وقت بانوان کشور، استاد بین المللی بانوان خانم قادرپور ازدواج کرد. از آن پس این زوج در تمام مسابقات شطرنج حامی یکدیگر بوده اند و به عنوان یک زوج موفق ورزشی سمبلی برای تعهد و علاقه در جامعه ایران شناخته شده اند.

آشنایی با شطرنج: شطرنج را در ۸ سالگی نزد پدر خود آموخت و مراحل آموزش را در فدراسیون شطرنج از سن ۹ سالگی آغاز نمود؛ هر چند احسان پیش از شطرنج شیفته فوتبال شده بود و بدلیل مهارت به عنوان کاپیتانی تیم نونهالان تهران نیز انتخاب شد اما عشق به مراتب قدرتمند تر وی به شطرنج، تمام زندگی و اوقات او را اشغال نمود، و از آن زمان تاکنون هرگز فرصت شرکت در یک رقابت یا فعالیت شطرنجی را قربانی اشتغال و یا سرگرمی دیگری نکرده است.

مربیان: احسان از مربیان زیادی درس شطرنج آموخت وحتی پس از آنکه قدرتمند هم شد ضمن یاد نام نیک از اولین آموزگاران، هرگاه با استادی به مطالعه مشترک پرداخت، نام آن استاد را به جمع مربیان خود افزود تا آنجا که هم اکنون این لیست در برگیرنده دهها نام بزرگ است نام هایی همچون: هادي مومني، مرحوم هادي بنكدار، مهران حق شناس، عباس خاکپور، رضا رضايي، خسرو هرندي در ايران و اساتيد خارجي اي چون سارخان گوليف، المار ماگراموف، ایگور رائوسیس، ایگور زایتسف، یوری یاکوویچ، یوگنی ولاديميروف، آندره کوالف، آلویزاس کوینیس، کنستانتین لاندا، زوراب آزمایپاراشویلی، و حتي نايب قهرمانان شطرنج جهان ویکتور کورچنوی و نايجل شورت انگلیسی.

افتخارات داخلی: هر چند احسان در ۱۱ سالگی اولین شگفتی را با پیروزی بر ۵ ملی پوش کشور در مسابقات برق آسای ۷ دوری رقم زد اما برای کسب مقبولیت جامعه شطرنج به عنوان بازیکن مطرح کشور به نظر راهی طولانی در پیش است. تا آنکه احسان در ۱۴ سالگی شوک کسب مقام ششم مسابقات بین المللی دهه فجر سال قبل را با کسب مقام قهرمانی بزرگسالان کشور تکمیل نمود و پس از آن در مسابقات منطقه ای به مقام استادی فدراسیون جهانی شطرنج دست یافت.

از ۱۰ تا ۱۸ سالگی در مسابقات رده های سنی کشور پس از اولین مدال نقره ده مدال طلا کسب کرد تا مدال نقره اول وی یک استثناء محسوب شود. در ۱۶ سالگی به عنوان پنجمین استاد بین المللی ایران شناخته شد و همچنین به مسابقات حذفی قهرمانی جهان راه یافت، مهمی که تا کنون پنج بار دیگر نیز تکرار شده است! اما شاید یکی از مهمترین دستاوردهای احسان کسب عنوان شامخ استاد بزرگی در ۱۸ سالگی بود تا باور دور از دسترس بودن آن را برای جامعه شطرنج ایران را به فراموشی بسپارد. از آن تاریخ تا کنون ۵ شطرنج باز ایرانی دیگر نیز به این عنوان دست یافته اند. احسان تا کنون ۱۱ بار در مسابقات قهرمانی کشور شرکت کرده است که به جز یک مقام سوم و یک مقام دوم در ۹ بار دیگر به عنوان قهرمان بزرگسالان کشور دست یافته است رکوریدور از دسترس در داخل کشور و نزدیک به رکورد جهانی!

افتخارات بین المللی: احسان از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۰ در مسابقات قهرمانی شطرنج منطقه غرب آسیا به مقام اول دست یافت هر چند در آخرین سال به علت عدم امکان دریافت روادید موفق به حضور در این مسابقات نشد.

در مسابقات دانشجویان جهان تا کنون ۴ گردن آویز و در مسابقات رسمی آسیایی شطرنج اعم از تیمی یا انفرادی تا کنون ۱۷ گردن آویز رنگارنگ کسب نموده است و با کسب دو مدال برنز در المپیک بازیهای فکری جهان در ۲۰۰۸ پکن چین باعث برافراشته شدن پرچم پر افتخار جمهوری اسلامی ایران شد. احسان فاتح بیش از ۴۵ مسابقه آزاد بین المللی بوده است که به عنوان نمونه میتوان به مسابقات Isle of Man انگلستان اشاره کرد که باعث شد عکس وی بر روی مجله معتبر BiritishChess Magazine قرار گیرد. همچنین می توان به قهرمانیهای وی در مسابقات درسدن آلمان، برق آسای آزاد ابوظبی، جشنواره بزرگ پاردوبیدزه کشور چک، جایزه بزرگ اسپانیا و .... اشاره نمود. اما پیروزی بیاد ماندنی ۱۰/۵ – ۹/۵ احسان بر آناتولی کارپف قهرمان سابق شطرنج جهان در سال ۲۰۰۹ میلادی در رویارویی دو جانبه "مات شاه" را می توان مهمترین افتخار تاریخ شطرنج او و ایران دانست.

ریتینگ: احسان از ۱۵ سالگی به جز دو لیست سه ماهه در تمامی فهرستهای فدراسیون جهانی شطرنج به عنوان نفر اول ایران در این فهرست قرار داشته است و همچنین نام وی دو بار در فهرست برترینهای ریتینگ جهانی قرار گرفته است.

او در سال ۲۰۰۴ میلادی به عنوان فعالترین و موفق ترین شطرنجباز سال از نظر تعداد بازی و افزایش درجه بین المللی از جانب فدراسیون جهانی شطرنج " فیده " شناخته شد. رکورد ریتینگ احسان قائم مقامی ۲۶۳۳ است! ریتنیگ کنونی وی ۲۶۰۴ می باشد.

بازیهای همزمان ( Simultaneous ): احسان تا کنون بارها مسابقات همزمان شطرنج در داخل و خارج از کشور برگزار کرده است به عنوان مثال میتوان به مسابقات همزمان وی به منظور حمایت از سیل زدگان گرگان، زلزله زدگان بم، بیماران سرطانی، بیماران تالاسمی وکودکان بی سرپرست اشاره کرد و همچنین نبرد مقابل تعدادی از شطرنج بازان منتخب ۱۱ کشور در شهر هامبورگ آلمان از آن دست بوده است. رکورد بازیهای همزمان وی بازی با ۱۷۱ شطرنج باز با نتیجه ۱۷۰ پیروزی و یک تساوی می باشد. احسان در سال ۱۳۸۲ به منظور کمک به زلزله زدگان بم در یک مسابقه چشم بسته همزمان نیز با ۱۰ شطرنج باز پیکار نمود و با ۹ پیروزی و یک تساوی به کار خود پایان داد.

الشن مرادي :

لشن مرادی (زادهٔ ۱ خرداد ۱۳۶۴ در تهران) استاد بزرگ شطرنج اهل ایران است. وی در سال ۲۰۰۴ درجهٔ‌ استاد بین‌المللی را گرفت و در سال ۲۰۰۵ سومین شطرنج‌باز ایرانی، پس از احسان قائم‌مقامی و امیر باقری شد که درجهٔ استادبزرگ را کسب می‌کند.

مرادی در سال ۱۳۸۰ در ۱۶ سالگی با امتیاز ۱۰ از ۱۱ (نمایش ریتینگ ۲۷۱۲) قهرمان شطرنج ایران شد. وی در المپیاد شطرنج ۲۰۰۴ (میز دو)، ۲۰۰۶ (میز چهار)، ۲۰۰۸ (میز دو) و ۲۰۱۰ (میز دو) عضو تیم ملی ایران بوده‌است. مقام یازدهم قهرمانی جوانان زیر ۲۰ سال جهان از دیگر عناوین اوست. وی در بازی‌های آسیایی ۲۰۰۶ دوحه یک مدال برنز در بخش کلاسیک تیمی (به همراه احسان قائم‌مقامی و آتوسا پورکاشیان)، در بازی‌های آسیایی داخل سالن ۲۰۰۷ ماکائو دو مدال برنز یکی در بخش انفرادی کلاسیک و دیگری در تیمی سریع (به همراه احسان قائم‌مقامی، همایون توفیقی، شادی پریدر، شایسته قادرپور و میترا حجازی‌پور)، در بازی‌های آسیایی داخل سالن ۲۰۰۹ کوانگ‌نین یک مدال برنز در شطرنج برق‌آسای تیمی (به همراه احسان قائم‌مقامی، مرتضی محجوب، آتوسا پورکاشیان، شادی پریدر و شایسته قادرپور) و در بازی‌های جهانی ورزش‌های فکری ۲۰۰۸ پکن یک مدال برنز در شطرنج سریع تیمی مردان کسب کرده‌است.

آخرین ریتینگ او در مارس ۲۰۱۱ معادل ۲۵۳۷ بوده که او را در ردهٔ ۵۲۰ بین شطرنج‌بازان فعال جهان، ۴۷ در آسیا و ردهٔ دوم بین شطرنج‌بازان ایرانی قرار می‌دهد.

او فارغ التحصیل دبیرستان علامه حلی تهران و دانشجوی مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی شریف است.

از جمله رکوردهای او مبارزه‌ٔ هم‌زمان با ۵۵ نفر در سال ۸۴ در دانشگاه صنعتی شریف است که به تساوی با ۴ نفر و برد از بقیه بازیکنان انجامید. در ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۵ نیز مسابقه‌ای خیریه‌ای در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد و مرادی به طور هم‌زمان با ۱۲۰ نفر به رقابت نشست که نتیجهٔ آن ۷ تساوی و برد باقی افراد بود. این مسابقه بزرگ‌ترین مسابقهٔ شطرنج هم‌زمان ایران هم بود.

مرتضي محجوب:

مرتضی محجوب، متولد ۸ فروردین ۱۳۵۹، استاد بزرگ شطرنج، قهرمان ایران و عضو تیم ملی شطرنج جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. وی سابقه عضویت دائم در تیم ملی ایران از سال ۱۳۷۵ و در رده‌های سنی مختلف دارد. مرتضی محجوب در سال ۱۳۸۷ مجددا قهرمان شطرنج ایران شد. مرتضی محجوب در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۸۸، در یک ماراتن نفس گیر، به طور همزمان با ۵۰۰ شطرنج باز، طی مسابقه‌ای به نام رخ در رخ ۵۰۰ وارد مبارزه شد.
رخ در رخ ۵۰۰ نام مسابقه سیمولتانه (همزمان) شطرنجی بود که بین استاد بزرگ مرتضی محجوب و پانصد شطرنج باز از سراسر ایران انجام پذیرفت و طی آن مرتضی محجوب با کسب ۳۹۷ پیروزی، ۹۰ تساوی و ۱۳ باخت توانست رکورد سیمولتانه جهان را هم از لحاظ تعداد شرکت کننده و هم از لحاظ درصد کسب امتیاز(هشتاد و هشت ممیز چهار دهم درصد امتیازات) به خود اختصاص دهد.این مسابقه نفسگیر حدود هجده ساعت به طول انجامید. مکان این سیمولتانه سالن چند منظوره یادگار امام، واقع در مجموعه انقلاب تهران بود. حامی مالی اصلی این مسابقه شرکت کندی ایتالیا و سایر حامیان آن سازمان تربیت بدنی، فدراسیون شطرنج، کمیته ملی المپیک و شبکه سوم سیما بودند. مسابقه در حضور نایب رئیس لیبیایی فیده، آقای نزار الحاج آغاز گردید. پنجاه داور به این مسابقه نظارت میکردند. مسابقه از طریق شبکه سه پخش مستقیم میشد و خبرنگاران بسیاری از روزنامه‌ها و کانالهای تلویزیونی در سالن حضور داشتند. به دلیل حساسیت این مسابقه، تعداد زیادی از هنرمندان و ورزشکاران، در طول هجده ساعت، به سالن رفت و آمد داشتند تا از نتیجه مطلع گردند، از جمله این اسامی میتوان به هادی ساعی و بهزاد خداداد قهرمانان تکواندو، افشین پیروانی، حشمت مهاجرانی، سیروس دین محمدی، فردوس کاویانی، رضا فیاضی، پرستو صالحی، امیرغفارمنش، سانازسماواتی، فرهاد کاظمی، محمود میران، و بسیاری دیگر اشاره کرد. در ساعات اولیه این مبارزه، بدلیل گرمای بیش از حد هوا، مرتضی محجوب با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم میکرد. اما با نزدیک شدن به ساعات پایانی روز هوای سالن بهتر شد. مرتضی تنها در دو نوبت سی دقیقه‌ای برای نهار و شام مسابقه خود را متوقف نمود. در اواخر شب تعدادی از شرکت کنندگان به دلیل فشار ناشی از بازی دچار ضعف و بیحالی شدند که پزشک حاضر در محل اقدام به درمان آنها نمود. سرانجام در حوالی ساعت چهار صبح روز ۲۳ مرداد، مرتضی محجوب توانست رکورد سیمولتانه جهان را از دست کیریل گئورگیف بلغاری خارج نماید.

امير باقري:

امیر باقری (زاده ۱۳۵۷) شطرنج‌باز ایرانی-فرانسوی و دومین ایرانی است که در سال ۲۰۰۳ به درجهٔ استاد بزرگی دست یافت. وی ۳ بار در سال‌های ۱۹۹۸ (میز یک: ۴+ ۶= ۲-)، ۲۰۰۰ (میز دو: ۱+ ۴= ۳-) و ۲۰۰۸ (میز سه: ۲+ ۴= ۳-) برای تیم ملی ایران در المپیاد شطرنج بازی کرده^[۱] و هم‌اکنون (۲۰۱۰) مربی تیم ملی شطرنج ایران است.

او اولین ایرانی است که پس از انقلاب ۵۷ به درجهٔ استاد بین‌المللی دست یافت (قبل از انقلاب ایران ۳ استاد بین‌المللی داشت). باقری از سال ۱۳۸۰ به کشور فرانسه مهاجرت کرد و تحت پرچم ایران به عنوان استاد بزرگی دست یافت اما پس از کسب تابعیت فرانسه مدتی برای کشور فرانسه بازی کرد ولی اکنون مجددا به نمایندگی از ایران در مسابقات حاضر می‌شود. باقری یک بار به دور نهایی مسابقات قهرمانی فرانسه نیز راه یافت و قهرمان هفتم شطرنج فرانسه شد او همچنین در لیگ فرانسه هم بازی می‌کند.

آخرین ریتینگ باقری در اکتبر ۲۰۱۰ معادل ۲۴۲۹ بوده که او را در رتبهٔ ششم ایران و ۱۶۲۴ شطرنج‌بازان فعال جهان قرار می‌دهد.

وی در مسابقات قهرمانی جهان فیده ۱۹۹۹ حضور داشت که در دور اول حذف شد و برای مسابقات قهرمانی جهان فیده ۲۰۰۰ هم انتخاب شده بود که به دلیل عدم صدور ویزا موفق به حضور نشد.

شجاعت قانع:

از ۱۶ سالگی شطرنج را در اردبیل شروع کرد. دوران موفقیت را بصورت سریع طی نمود. به همراه تیم ملی ایران در چهار المپیاد شطرنج بازی کرده است. او دانشجوی رشته تربیت بدنی نیز می‌باشد.

موفقیت ها